English    Türkçe

Kongreye Kalan Süre:


İlişkisel Çerçeve Kuramı’na Giriş
  
Konuşmacılar: Merve Terzioğlu, Denizhan Ramakan

30 Ekim 2021, Cumartesi -- 15.00 - 16.15

İnsanoğlunun sahip olduğu tüm kompleks yetilerin temelinde dil vardır ve dolayısıyla insanı anlamak için dili, gelişimini ve ilişkili süreçleri anlamaya ve incelemeye ihtiyacımız vardır. Bu bağlamda işlevsel bağlamsalcı (functional contextualism) yaklaşım zemininde geliştirilmiş olan İlişkisel Çerçeve Kuramı (Relational Frame Theory-RFT), insan davranışlarının anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir dil ve biliş kuramıdır. RFT’ye göre insan dil ve bilişinin temelini keyfî olarak uygulanabilir ilişkisel yanıtlama (arbitrarily applicable relational responding) olarak tanımlanan davranış oluşturur. Yanıtlama; bir uyarana tepki olarak ortaya çıkan davranış olarak tanımlanır. İlişkisel yanıtlama ise; uyaranlar arasındaki ilişkiye yanıt verme davranışıdır. Keyfi ilişkiler, sosyal kabul aracılığıyla oluşturulan ve içerisinde bulunduğu sosyal bağlam dışında var olmayan, uyaranların keyfi-olmayan (fiziksel özelliklerinden ziyade içerisinde bulunduğu bağlam tarafından belirlenen ilişkilerdir.

İlişkisel yanıtlama edimsel bir davranıştır ve bu davranışın bizzat kendisi öğrenilir. Uyaranların nasıl ilişkilendirildiğini belirleyen ipuçlarına ‘bağlamsal ipuçları (contextual cues)’ adı verilir ve bunlar ‘aynı’, ‘…dır.’, ‘daha büyük’ gibi birtakım görsel ya da işitsel birleşimler veya elle işaret etmek gibi birtakım hareketler, jestler ya da mimiklerden oluşabilir. Bağlamsal ipuçları bir kez öğrenildiği takdirde ise çevredeki her nesneye ve olaya uygulanabilir ve böylece ilişkiler uyarandan bağımsız hale gelir ve böylece her şey her şeyle ilişkilendirilebilir. Kurama ismini veren ve keyfi uygulanabilir ilişkisel yanıtlama ile eş anlamlı olarak kullanılan ilişkisel çerçeveleme (relational framing) terimi de herhangi bir şeyin herhangi bir çerçeveye yerleştirilebileceğine atıfta bulunmaktadır.

Kısaca RFT, insana özgü uyaranlar arasında keyfi ilişkiler türetebilme yetisi sayesinde oldukça kompleks ve kapsamlı olan sözel davranışın nasıl ortaya çıktığını sistematik bir şekilde açıklamakta, dil aracılığıyla uyaran işlevlerinin nasıl dönüştürülebileceğini göstermektedir. Bununla birlikte kural-güdümlü davranış, analoji, metafor gibi kavramların anlaşılmasına katkı sağlamakta, dilin insanın ızdırabı ve dolayısıyla psikopatoloji ile ilişkisine de ışık tutmaktadır.

Bu çalışma grubunda RFT’ye dair bilgi ve tecrübe edinmek isteyen katılımcılara kuramın temel ilkeleri interaktif bir şekilde anlatılacak, kuramın psikopatolojinin anlaşılmasına ve klinik uygulamalara katkısı örnekler üzerinden tartışılacaktır.

Katılımcılar bu çalışma grubunda:

  • RFT’nin temeli olan keyfî olarak uygulanabilir ilişkisel yanıtlama davranışını
  • İlişkilendirmenin doğasını
  • İlişkisel çerçeveleri
  • Sözel süreçler aracılığıyla uyaran işlevlerinin nasıl dönüştüğünü

Dilin psikopatoloji ile ilişkisini öğrenme fırsatı bulacaklardır

Kongreye Kalan Süre: